Μπορώ να δυναμώσω το αριστερό μου χέρι χωρίς να το προπονήσω;
Μπορώ να δυναμώσω το αριστερό μου χέρι προπονώντας μόνο το δεξί;
Κι όμως, αν και η ερώτηση φαντάζει περίεργη, η απάντηση είναι ΝΑΙ. Χάρη στο φαινόμενο cross training ή cross education ή/και cross transfer effect.
Σύμφωνα με αυτό το καταπληκτικό φαινόμενο η μονομερής προπόνηση δύναμης στο ένα άκρο (πχ δεξί χέρι) επιδρά σημαντικά στην αύξηση δύναμης ή βελτίωση δεξιοτήτων του άλλου άκρου (αριστερού χεριού)!! Όταν δηλαδή, κάνω κάμψεις δικεφάλου με αλτήρα στο δεξί μου χέρι, και τα κιλά είναι λίγο τσιμπημένα! τότε η δύναμη δεν αυξάνεται μόνο στο δεξί αλλά αυξάνεται σημαντικά και στο αριστερό μου χέρι!!
Μπορεί όντως να γίνει αυτό; Είναι η πρώτη εύλογη ερώτηση.
Ευτυχώς ΝΑΙ, μπορεί να γίνει. Οι έρευνες μιλάνε για αύξηση δύναμης μέχρι και 35% στο αγύμναστο άκρο σε σχέση με τη δύναμη που κερδήθηκε στο άκρο που γυμνάστηκε! Εξίσου σημαντική είναι και η βελτίωση των κινητικών δεξιοτήτων στο αγύμναστο άκρο. Ειδικά αν η προπόνηση δύναμης είναι ΥΨΗΛΗΣ ΕΝΤΑΣΗΣ.
Μα πως γίνεται; Είναι η επόμενη ερώτηση.
Οφείλεται στο ότι το νευρικό μας σύστημα (ΝΣ) μας επιτρέπει, όσο ζούμε, να βελτιώνουμε τις κινητικές μας ικανότητες. Νευροπλαστικότητα – neuroplasticity το λένε οι ειδικοί. Πολυεπίπεδες, μικροπροσαρμογές, συνεργασίες ή αλλαγές του ΝΣ, του εγκεφαλικού φλοιού και υποφλοιού, του νωτιαίου μυελού, των μυών και των αντανακλαστικών οδών κάνουν εφικτές τέτοιες προσαρμογές.
Η πρακτική εφαρμογή του cross transfer effect είναι σπουδαία. Εφαρμόζοντας πρωτόκολλα μονομερούς ενδυνάμωσης συνεισφέρει τα μάλα στην αποκατάσταση ασθενών μετά από εγκεφαλικό, ακινητοποίηση, τραυματισμό της σπονδυλικής στήλης, κλπ. Επιπλέον πολλές έρευνες έχουν αποδείξει την αύξηση δύναμης στο ένα άκρο μετά από προπόνηση στο αντίθετό του, σε ανθρώπους ηλικίας 47 -70 ετών, που ως γνωστόν αρχίζουν να χάνουν ένα ποσοστό της δύναμής τους αν δεν ασκούνται.
Το cross transfer effect παρουσιάστηκε πρώτη φορά το 1894 από τον Edward Scripture. Αγνοήθηκε για κανένα αιώνα, αλλά τα τελευταία 30 χρόνια οι επιστήμονες επιβεβαιώνουν κι εξελίσσουν συνεχώς τα ευρήματα του Scripture, εκτοξεύοντας στα ουράνια τη θετική συνεισφορά της προπόνησης δύναμης στην αποκατάσταση, υγεία και αντιγήρανση.
References
Barss T., Pearcey G., Zehr P. (2016) Cross-education of strength and skill: an old idea with applications in the aging nervous system. Yale J Biol Med: 24;89(1):81-6.
Dobkin Β. (2008) Training and exercise to drive poststroke recovery. Nat Clin Pr Neur: 4(2): 76–85.
